Na bijna acht jaar neemt Marco van Wijngaarden afscheid als directeur van het Francois Vatel vmbo in het Haagse Mariahoeve. In die periode zag hij de school uitgroeien van een kwetsbare onderwijsinstelling met nog geen driehonderd leerlingen tot een populaire school met een duidelijk profiel, een vernieuwd gebouw en bijna vierhonderd leerlingen. 

Nu maakt hij de overstap naar het Kromme Rijn College in Utrecht, waar hij leiding gaat geven aan een school voor leerlingen met leer en gedragsproblematiek. In een uitgebreid afscheidsinterview blikt hij terug op de hoogtepunten, de moeilijke momenten en de belangrijkste les die hij in al die jaren leerde: 'Samen sta je sterk.'

"Het was tijd om mezelf opnieuw uit te dagen"

Het besluit om te vertrekken kwam niet van de ene op de andere dag. Van Wijngaarden had al langer het gevoel dat de school klaar was voor een volgende fase.

"Je moet jezelf op een gegeven moment eerlijk afvragen of jij degene bent die die volgende stap ook moet zetten. Ik heb de doelstellingen die ik mezelf stelde, bereikt. We hebben twee keer een schoolplan doorlopen, de basis staat en nu is het aan mijn opvolger om daarop voort te bouwen."

Die opvolger is Rianne Suiker, die de afgelopen jaren binnen de school doorgroeide van afdelingsleider naar directeur. "Daar ben ik ontzettend blij mee”, aldus Marco van Wijngaarden.  Zij kent de school, kent de mensen en weet waar we de afgelopen jaren samen aan hebben gebouwd. Voor haar is dit een prachtige stap en voor Vatel is het goed dat iemand uit de eigen organisatie het stokje overneemt."

Zelf kiest Van Wijngaarden voor een compleet andere uitdaging. Hij wordt directeur van het Kromme Rijn College in Utrecht, een Cluster 4-school voor leerlingen met leer en gedragsproblematiek. "Tijdens mijn studie pedagogiek wilde ik altijd al iets betekenen voor deze doelgroep. Op deze school kan ik veel meer met die achtergrond doen. Dat spreekt me enorm aan."

Van probleemschool naar school met een duidelijke identiteit

Wanneer Van Wijngaarden in 2018 begon als directeur telde de school 297 leerlingen. Inmiddels zijn dat er 385. "Dat is natuurlijk niet alleen een mooi cijfer, maar vooral een bevestiging dat ouders en leerlingen vertrouwen hebben gekregen in onze school”, concludeert hij. “Er veranderde er veel meer dan alleen het leerlingenaantal. Vatel had jarenlang het imago van een probleemschool. Dat beeld is volledig verdwenen. We hebben gebouwd aan een school waar leerlingen graag naar toe gaan en waar medewerkers met trots werken. Ook het schoolgebouw onderging een flinke metamorfose”. 

"Het gebouw heeft een gezicht gekregen. Alles ademt nu onze visie uit. Met het Food & Design-profiel onderscheiden we ons echt en bereiden we leerlingen voor op de toekomst. De grote veranderingen zijn doorgevoerd. Nu is het tijd voor verdere professionalisering."

"Iedereen stond direct klaar"

De afgelopen acht jaar verliepen allerminst rustig. Corona zette het onderwijs volledig op zijn kop. "Van de ene op de andere dag moesten leerlingen thuis les krijgen. Zelfs de kooklessen gingen online. Dat had niemand ooit kunnen bedenken”, blikt Marco van Wijngaarden terug.  “Ook andere gebeurtenissen maakten diepe indruk. "De explosie aan de Tarwekamp, vlak bij de school, had impact op onze leerlingen en medewerkers. Maar ook een leerling die tijdens schooltijd een hartstilstand kreeg, vergeet je nooit meer."

Juist op zulke momenten zag Van Wijngaarden volgens eigen zeggen waar de kracht van Vatel ligt. "Als er iets gebeurt, hoeft niemand opdrachten te geven. Iedereen staat op en helpt. Collega's zijn er voor elkaar, voor leerlingen en voor ouders. Dat gebeurt vanzelf. Dat is misschien wel waar ik het meest trots op ben."

Meer dan alleen lesgeven

Onderwijs gaat volgens Van Wijngaarden verder dan rekenen, taal en examens. "Een school moet een plek zijn waar leerlingen zich ontwikkelen, plezier hebben en kansen krijgen. Daarom werd de afgelopen jaren veel geïnvesteerd in activiteiten buiten de lessen.

"We organiseerden projectweken, introduceerden pauzesport en maakten het mogelijk dat leerlingen gratis hun zwemdiploma konden halen. Dat zijn misschien geen dingen waar direct cijfers tegenover staan, maar ze maken een enorme indruk op jongeren."

Ook het Nationaal Onderwijsdebat, dat meerdere keren samen met journalist Bart Bakker werd georganiseerd, noemt hij één van de hoogtepunten. "Dat heeft Vatel echt op de kaart gezet. We haalden onderwijs, politiek en maatschappij naar de school. Ik hoop dat dat initiatief een vervolg krijgt."

"Het draait nooit alleen om de directeur"

Als Van Wijngaarden één boodschap wil meegeven aan zijn collega's, dan is het dat niemand een school alleen succesvol maakt. "We hebben de afgelopen jaren steeds geprobeerd de 'het-WIJ' centraal te zetten. Zodra het alleen nog maar over 'ik' gaat, verlies je de kracht van een organisatie.  Dat geldt niet alleen binnen de schoolmuren.

"Ook in het Haagse onderwijs mogen scholen veel vaker samenwerken. Nu wordt er soms nog te veel gedacht in concurrentie en leerlingenaantallen. Dat is ontzettend jammer. Ik zie  daarin ook een taak voor de politiek. We moeten als stad veel meer kijken naar wat we gezamenlijk kunnen bereiken. Uiteindelijk hebben alle scholen hetzelfde doel: goed onderwijs voor onze kinderen."

Met dankbaarheid vooruit

Hoewel het afscheid hem raakt, kijkt Van Wijngaarden vooral met trots terug. "De afgelopen acht jaar zijn voorbijgevlogen. Als ik zie wat we samen hebben opgebouwd, overheerst vooral dankbaarheid. Ik bedank daarbij nadrukkelijk de medewerkers van Francois Vatel en het bestuur van Scholengroep Spinoza. Ik heb met ontzettend bevlogen onderwijsprofessionals mogen samenwerken. Mensen met hart voor leerlingen en voor het vak. Zonder hen was niets gelukt."

Nieuwe uitdaging in Utrecht

Na de zomer begint voor Van Wijngaarden een nieuw hoofdstuk bij het Kromme Rijn College in Utrecht. "Het is een prachtige campus met drie bouwgebouwen, op een kwartier fietsen van mijn huis”, zegt hij. “ We bieden onderwijs van vmbo-basis tot en met vwo. Niet het niveau van de leerlingen staat centraal, maar hun gedrag en de ondersteuning die zij nodig hebben. Het mooiste is wanneer je leerlingen uiteindelijk weer kunt laten doorstromen naar het reguliere onderwijs. Daar wil ik mij de komende jaren met veel energie voor inzetten."

Maar eerst neemt hij in zijn gedachten de komende vakantieweken afscheid van de school waar hij bijna acht jaar lang iedere dag werkte aan één overtuiging die volgens hem nog altijd de basis vormt van goed onderwijs: samen sta je sterk.